شناسایی آلودگی انگلی در فاضلاب بیمارستانی تهران؛ هشداری برای سلامت آب و محیط زیست

متن نشست خبری:

نشست خبری در خصوص طرح پژوهشی با عنوان " بررسی آلودگی انگلی و ویژگی های مولکولی آن ها در فاضلاب بیمارستان های منتخب تهران" در پژوهشکده  با حضور علاقه مندان حوزه انگل شناسی و دانشجویان و پژوهشگران در تاریخ 1405/07/04 برگزار شد. در این نشست، یافته‌های پژوهشی درباره میزان آلودگی فاضلاب بیمارستانی به تک‌یاخته‌های انگلی و شناسایی عوامل انگلی موجود در این فاضلاب‌ها ارائه شد.

محتوای ارائه‌شده در این جلسه به شرح زیر می‌باشد:

آب‌های آلوده یکی از عوامل مهم در انتقال بسیاری از بیماری‌های عفونی به شمار می‌روند و کنترل و تصفیه مناسب فاضلاب، به‌ویژه فاضلاب بیمارستانی، از اقدامات مهم برای پیشگیری از آلودگی منابع آب و محیط زیست است. با توسعه شهرها، افزایش جمعیت و گسترش خدمات پزشکی، حجم فاضلاب تولیدشده در مراکز درمانی نیز افزایش یافته است. فاضلاب بیمارستانی به دلیل ماهیت فعالیت‌های درمانی و تنوع مواد موجود در آن، می‌تواند حاوی طیف گسترده‌ای از عوامل میکروبی، مواد شیمیایی، داروها و سایر آلاینده‌ها باشد و در صورت تصفیه نامناسب یا دفع غیراصولی، خطراتی برای محیط زیست و سلامت انسان ایجاد کند.

فاضلاب بیمارستانی از بخش‌های مختلفی مانند جراحی، اتاق عمل، آزمایشگاه، رادیولوژی، داروخانه، رختشوی‌خانه، آشپزخانه و سایر بخش‌های درمانی تولید می‌شود و در مقایسه با فاضلاب شهری می‌تواند حاوی غلظت بالاتری از برخی داروها، آنتی‌بیوتیک‌ها، مسکن‌ها و عوامل میکروبی باشد. ورود این فاضلاب‌ها به منابع آب سطحی می‌تواند تعادل اکوسیستم‌های آبی را تحت تأثیر قرار دهد و در صورت ورود آلودگی به چرخه آب، زمینه مواجهه انسان و سایر موجودات زنده با عوامل بیماری‌زا را فراهم کند. یکی از چالش‌های مهم در این زمینه، تخلیه فاضلاب برخی مراکز درمانی به شبکه فاضلاب شهری بدون انجام پیش‌تصفیه مناسب است.

در همین راستا، مطالعه حاضر با هدف بررسی آلودگی انگلی و شناسایی مولکولی تک‌یاخته‌های گوارشی در سیستم تصفیه فاضلاب بیمارستانی تهران انجام شد. اهمیت این موضوع از آن جهت است که پیش از این، اطلاعات محدودی درباره میزان آلودگی انگلی و تنوع تک‌یاخته‌های گوارشی در سیستم‌های تصفیه فاضلاب بیمارستانی تهران وجود داشت. شناسایی این عوامل می‌تواند در ارزیابی کیفیت فاضلاب تصفیه‌شده و تعیین میزان خطر احتمالی استفاده مجدد از این آب‌ها، از جمله برای آبیاری زمین‌های کشاورزی و سبزی‌کاری یا برخی مصارف بهداشتی، مورد استفاده قرار گیرد.

در این مطالعه، در مجموع 104 نمونه از سیستم فاضلاب بیمارستانی مورد بررسی قرار گرفت. نتایج نشان داد که در 79 نمونه، معادل 76 درصد از کل نمونه‌ها، تک‌یاخته‌های انگلی شناسایی شدند. این میزان آلودگی نشان‌دهنده ضرورت توجه جدی‌تر به کنترل و پایش عوامل انگلی در فاضلاب بیمارستانی و بررسی عملکرد سیستم‌های تصفیه در حذف این عوامل است.

بر اساس یافته‌های مطالعه، تک‌یاخته‌های انگلی شناسایی‌شده شامل انتروسیتوزون بینئوزی، ژیاردیا، کریپتوسپوریدیوم، انسفالیتوزون، انتاموبا هیستولیتیکا و بلاستوسیستیس بودند. در میان عوامل شناسایی‌شده، انتروسیتوزون بینئوزی و پس از آن ژیاردیا و کریپتوسپوریدیوم از شیوع بیشتری در نمونه‌ها برخوردار بودند. وجود این طیف از تک‌یاخته‌های گوارشی در نمونه‌های فاضلاب بیمارستانی، اهمیت پایش میکروبیولوژیک و انگلی این فاضلاب‌ها را پیش از تخلیه یا استفاده مجدد نشان می‌دهد.

یافته‌های این پژوهش می‌تواند برای مسئولان حوزه سلامت، محیط زیست و مدیریت آب و فاضلاب، مدیران بیمارستان‌ها و همچنین متخصصان بهداشت محیط و میکروب‌شناسی اهمیت داشته باشد. نتایج مطالعه بر ضرورت تقویت فرایندهای پیش‌تصفیه و تصفیه فاضلاب بیمارستانی و پایش منظم عوامل انگلی و میکروبی در خروجی سیستم‌های تصفیه تأکید دارد. همچنین پیش از هرگونه استفاده مجدد از فاضلاب تصفیه‌شده برای آبیاری محصولات کشاورزی، سبزی‌کاری یا مصارف بهداشتی، لازم است کیفیت میکروبی و انگلی آب با دقت ارزیابی شود تا از انتقال عوامل بیماری‌زا به انسان و محیط زیست جلوگیری شود.

از سوی دیگر، تخلیه فاضلاب بیمارستانی به شبکه فاضلاب شهری بدون پیش‌تصفیه مناسب، می‌تواند موجب ورود طیف گسترده‌ای از آلاینده‌ها و عوامل بیماری‌زا به چرخه تصفیه فاضلاب شهری شود. بنابراین، تدوین و اجرای استانداردهای دقیق‌تر برای تصفیه، پایش و دفع فاضلاب بیمارستانی و انجام مطالعات بیشتر برای ارزیابی کارایی روش‌های مختلف تصفیه در حذف تک‌یاخته‌های انگلی ضروری به نظر می‌رسد.

نتایج این مطالعه همچنین ضرورت انجام پژوهش‌های تکمیلی درباره سرنوشت این عوامل انگلی در مراحل مختلف فرایند تصفیه و میزان بقای آنها در آب خروجی را نشان می‌دهد. بررسی دقیق‌تر کارایی روش‌های مختلف تصفیه و تعیین میزان خطر واقعی استفاده مجدد از آب تصفیه‌شده می‌تواند به تصمیم‌گیری علمی‌تر درباره مدیریت فاضلاب بیمارستانی و حفاظت از منابع آب و سلامت جامعه کمک کند.